Gynäkologie is het medische vakgebied dat zich bezighoudt met de gezondheid van de vrouwelijke geslachtsorganen. Het gaat om een breed terrein, van de eerste menstruatie tot de overgang en alles daartussenin. Veel vrouwen bezoeken een gynaecoloog regelmatig, maar weten vaak niet precies wat er bij zo’n consult allemaal gebeurt. Een goed begrip van dit vakgebied helpt je om beter voor jezelf te zorgen en tijdig aan de bel te trekken als er iets niet klopt.
Wat een gynaecoloog precies doet
Een gynaecoloog is een arts die gespecialiseerd is in de vrouwelijke voortplantingsorganen. Dat betekent dat deze specialist de baarmoeder, eierstokken, eileiders en vagina beoordeelt en behandelt. Bij klachten zoals onregelmatige bloedingen, pijn in de onderbuik of problemen met de menstruatie is een bezoek aan de gynaecoloog de juiste stap. Naast het behandelen van klachten voert de gynaecoloog ook preventieve onderzoeken uit, zoals uitstrijkjes om vroegtijdige afwijkingen aan de baarmoederhals op te sporen. In Nederland krijgen vrouwen tussen de 30 en 60 jaar elke vijf jaar een uitnodiging voor zo’n onderzoek. Dit bevolkingsonderzoek helpt om baarmoederhalskanker in een vroeg stadium te ontdekken.
Veelvoorkomende aandoeningen en behandelingen
Endometriose is een van de meest bekende aandoeningen binnen de vrouwengeneeskunde. Hierbij groeit baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder, wat ernstige pijn en soms onvruchtbaarheid kan veroorzaken. Wereldwijd heeft naar schatting één op de tien vrouwen in de vruchtbare leeftijd hier last van. Andere veelvoorkomende problemen zijn myomen, ook wel vleesbomen genoemd, en cysten op de eierstokken. Een myoom is een goedaardige gezwel in de spierlaag van de baarmoeder en veroorzaakt bij veel vrouwen zware menstruaties. Behandelingen variëren van hormoontherapie tot een operatieve ingreep, afhankelijk van de ernst van de klachten. Naast deze aandoeningen begeleidt de vrouwenarts ook vrouwen met klachten tijdens de overgang, zoals opvliegers, slaapproblemen en stemmingswisselingen.
Zwangerschap en geboorte als onderdeel van het vakgebied
Verloskunde is nauw verbonden met de gynaecologie. Veel specialisten zijn dan ook opgeleid als gynaecoloog én verloskundige tegelijk. Tijdens een zwangerschap met een verhoogd risico, bijvoorbeeld bij een meerlingzwangerschap of bij bepaalde aandoeningen, neemt de gynaecoloog de begeleiding over van de verloskundige. In speciale klinieken voor geboorte en vrouwengeneeskunde, zoals ziekenhuizen met een afdeling voor vrouwenzorg, zijn alle faciliteiten aanwezig voor zowel de bevalling als de opvang van te vroeg geboren baby’s. Na de bevalling ondersteunt de specialist ook vrouwen die te maken krijgen met nageboortecomplicaties of herstelklachten. De samenwerking tussen de verloskunde en de gynaecologie zorgt ervoor dat moeder en kind zo veilig mogelijk worden begeleid.
Kinderwens en vruchtbaarheidsonderzoek
Steeds meer stellen bezoeken een vruchtbaarheidskliniek als een zwangerschap uitblijft. Een vrouwenarts kan in dit geval uitzoeken of er een medische oorzaak is voor de verminderde vruchtbaarheid. Dat onderzoek begint meestal met bloedonderzoek om de hormoonspiegels te meten en een echo om de eierstokken en baarmoeder te beoordelen. Als er een oorzaak gevonden wordt, zijn er verschillende behandelingen mogelijk, zoals het stimuleren van de eisprong met medicijnen of een verwijzing naar een centrum voor kunstmatige bevruchting. Het is goed om te weten dat vruchtbaarheidsproblemen bij zowel vrouwen als mannen voor kunnen komen. Een gynaecologisch onderzoek bij de vrouw is dan ook altijd onderdeel van een breder onderzoekstraject waarbij ook de partner wordt meegenomen.
Veelgestelde vragen
Wanneer is het verstandig om een gynaecoloog te bezoeken?
Een bezoek aan de gynaecoloog is verstandig bij aanhoudende klachten zoals onregelmatige of zeer pijnlijke menstruaties, onverklaarbare bloedingen, pijn in de onderbuik of als een zwangerschap lang uitblijft. Ook voor een uitstrijkje of controle na een afwijkende uitslag bij het bevolkingsonderzoek is een verwijzing naar de gynaecoloog gebruikelijk.
Hoe often wordt een uitstrijkje aanbevolen?
In Nederland worden vrouwen tussen de 30 en 60 jaar elke vijf jaar uitgenodigd voor een uitstrijkje via het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Heb je eerder klachten of een afwijkende uitslag gehad, dan kan de arts een andere frequentie adviseren.
Wat is het verschil tussen een verloskundige en een gynaecoloog?
Een verloskundige begeleidt gezonde zwangerschappen zonder verhoogd risico en is aanwezig bij een normale bevalling. Een gynaecoloog is een medisch specialist die ook ingrepen kan uitvoeren en zwangerschappen met complicaties of een verhoogd risico begeleidt. In sommige gevallen werken beide zorgverleners samen.
Kan een huisarts ook gynaecologische klachten behandelen?
De huisarts is vaak het eerste aanspreekpunt bij gynaecologische klachten en kan veel zaken zelf behandelen of beoordelen. Bij twijfel, complexere klachten of een verzoek om verder onderzoek verwijst de huisarts door naar een gynaecoloog in het ziekenhuis.